Boekdrukatelier

Wat je hier kunt doen

Draai het vliegwiel

Druk op de rand of de spaken van het wiel en sleep in het rond, zoals je het met de hand zou draaien. Laat je los terwijl je beweegt, dan draait het door en vertraagt het daarna weer tot zijn eigen tempo. Een vliegwiel is zwaar en verandert niet graag van snelheid. Hoe hard je er ook aan draait, sneller dan ongeveer een derde omwenteling per seconde gaat het niet.

Trek aan de hendel

Tik op de houten hendel rechts, druk op Trek aan de hendel of op P. Je hoort de degel dichtgaan en het wiel krijgt een zetje, waarna het weer uitloopt tot zijn eigen tempo.

Kies het tempo

Tempo bepaalt hoe snel het wiel uit zichzelf draait, van stilstand tot ongeveer een derde omwenteling per seconde. Het mechanisme van de pers wordt luider naarmate het sneller draait.

Volg de rand

Beweeg langs de rand van het wiel en een warm licht volgt je aanwijzer over het ijzer.

Gebruik dit als je achtergrond

Druk op F voor volledig scherm en op M om het geluid uit en aan te zetten; het volume en je geluidskeuze worden bij elke achtergrond overgenomen. Het geluid blijft spelen als je naar een ander tabblad gaat.

Live-link

Op een computer

Sommige apps voor bureaubladachtergronden kunnen een webpagina achter je bureaubladpictogrammen weergeven. Voer in zo'n app de live-link hierboven in en de scène draait er vanzelf: geen pagina eromheen, geen advertenties en geen geluid.

Op een tv of een extra scherm

Open deze pagina en druk op F, of kies Volledig scherm. Zolang de pagina op volledig scherm staat, vragen we de browser te voorkomen dat het scherm in slaapstand gaat.

Op een telefoon of tablet

Met Afbeelding opslaan download je precies wat er op het scherm staat als afbeelding. Stel die vanuit je foto's in als achtergrond; je telefoon snijdt de zijkanten bij.

Een bewegende achtergrond laat de hele dag een pagina draaien. Via de live-link wordt de scène met maximaal 30 beelden per seconde getekend en stopt de animatie zolang het scherm afgedekt is, maar op een laptop kost het nog steeds wat acculading.

Waar het vliegwiel voor dient

Bij een degelpers als deze slaat het vliegwiel de energie op die je voet via het pedaal levert, of die via een riem van een motor komt. Het geeft die gelijkmatig weer af. Zijn gewicht helpt de pers door het moment waarop de degel het papier tegen de drukletters perst, zodat het ritme van de drukker niet bij elke afdruk stokt.

Hoe het wiel hier draait

Het wiel is dat uit de foto. De spaken en de naaf zijn uitgevouwen tot een platte schijf en het raamlicht is eruit gehaald, zodat het ijzer kan draaien terwijl de zonbeschenen kant naar het raam blijft wijzen. De muur en vloer achter de spaken zijn aangevuld op basis van wat ertussen te zien is.

Over de geluiden

Drie opnamen: het zachte draaien van het persmechanisme, één slag van de degel en het achtergrondgeluid van een stille kamer. Tussen twee keer afspelen van de slag zitten zeven seconden, ongeveer het tempo waarin je met de hand vellen invoert.

Als je liever alleen kijkt

• Bandrecorder met open spoelen, een bandrecorder die je kunt starten en stoppen
• Werkbank van de klokkenmaker, een messing klok die jouw tijd aangeeft